เดือนตุลาแล้ว เป็นเวลาเปลี่ยนฤดูจาก Summer เป็น Autumn สภาพอากาศเปลี่ยนตามฤดู จากวันที่ท้องฟ้าโปร่งโล่ง สว่าง แห้ง และ อบอุ่น ไปเป็นวันที่เต็มไปด้วยเมฆหมอก มืดมน เปียกชื้น และ หนาวเย็น ในฤดูใบไม้ร่วงและฤดูหนาวช่วงกลางวันจะสั้นมาก เช่น ดวงอาทิตย์ขึ้น 7 นาฬิกา และตกระหว่าง 16-18 นาฬิกา (กองทัพเรือ สหรัฐ) โดยเฉลี่ยแล้ว ในปีหนึ่ง Seattle มีวันที่มีเมฆปกคลุมเป็นส่วนมาก 201 วัน และ บางส่วน 93 วัน (Cityrating.com) รวมสองอย่างนี้เข้าด้วยกันแล้ว ก็จะเข้าใจว่าวันๆหนึ่งจะได้รับแสงอาทิตย์มากเท่าไหร่

ทีนี่ (Seattle) สภาพอากาศที่มืดมนค่อนปี เมื่อเข้าสู่ช่วงมืดเย็นของปี คนมักจะเกิดภาวะซีมเศร้าบ้าง นี่เป็นอาการปกติแต่บางจะเป็นขั้นรุนแรงกว่าคนปกติ สภาพอย่างนี้เรียกว่า Seasonal affective disorder (อาการซึมเศร้าตามฤดู-SAD) นอกจากความซีมเศร้าแล้ว ยังเกิดอาการ

• หมดแรง
• นอนหลับเกิน
• หมดหวัง
• วิตกกังวล
• ขาดสมาธิ
• น้ำหนักเพิ่ม
• เบื่ออาหาร หรือต้องการทานอาหารที่มีคาร์โบไฮเดรตสูง
• เบื่อสิ่งที่เคยชอบทำ
• การถอนตัวจากสังคม

เป็นต้น บางคนอาจเป็นอาการตรงข้ามโดยเกิดในช่วงฤดูร้อนก็ได้

วงการแพทย์ยังไม่ทราบเหตุที่ทำให้เกิดอาการนี้โดยแน่ชัด แต่เช่นเดียวกับอาการทางจิตทั้งหลาย เป็นไปได้ว่า พันธุกรรม อายุ และ องค์ประกอบทางเคมีของร่างกายเรา เป็นปัจจัยที่ทำให้เกิดอาการนี้ วงการแพทย์ได้สันนิษฐานว่า

• นาฬิกาภายในร่างกายของเรา ที่ช่วยให้เราตื่นและนอนเป็นเวลา จะเดินผิดปกติเพราะปริมาณแสงอาทิตย์ที่ลดลงในฤดูใบไม้ร่วงและฤดูหนาว หรือ
• เมลาโทนิน เป็นฮอร์โมนเกี่ยวกับการหลับนอนที่มีส่วนในภาวะซึมเศร้า ร่างกายจะผลิตฮอร์โมนนี้ในฤดูหนาวที่มีกลางคืนยาว
• เซโรโทนิน เป็นสารในสมองที่มีผลต่ออารมณ์อาจมีส่วน เพราะการขาดแสงอาทิตย์จะทำให้สารนี้ลดลง ส่งผลให้เกิดอาการซึมเศร้า

อาการ SAD มักจะเกิดขึ้นในผู้หญิงแต่ผู้ชายอาจมีอาการที่รุนแรงกว่า ตั้งแต่อายุ 20 ปีขี้นไป ผู้ที่อาศัยในเขตอบอุ่นทางเหนือห่างไกลจากเส้นศูนย์สูตร หรือ ครอบครัวมีประวัติเคยเป็นอาการนี้ จะมีความเสี่ยงสูงขึ้น

บางวันที่เศร้าหมองเกิดขึ้นเป็นบางครั้ง แต่ถ้าเกิดอารมณ์ที่เปลี่ยนแปลงอย่างมากและเป็นอาการต่อเนื่องหลายวัน และเกิดอาการเบื่อโลก ควรพบแพทย์ ควรพบอย่างยิ่งถ้ารู้สึกหมดหวังและคิดอยากฆ่าตัวตาย หรือ ใช้เครื่องดื่มแอลกอฮอลเพื่อความสบายใจ

อาการนี้ยังไม่ได้รับรองว่าเป็นอาการผิดปกติอย่างเป็นทางการ แต่มักจะวินิจฉัยว่าเป็นโรคซึมเศร้าหรืออาการ Bi-polar ประเภทหนึ่ง การวินิจฉัยอาจลำบากหากคุณเคยมีอาการซีมเศร้าอย่างนีมาก่อน หรือ เป็นบางครั้งบางคราว

ไม่ควรปล่อยอาการนี้โดยไม่ทำอะไรเพราะจะเกิดผลเสียหลายอย่างได้ เช่นเดียวกับอาการซีมเศร้า ที่จะทำให้ คิดฆ่าตัวตายมากขึ้น ถอนตัวไม่ร่วมสังคม มีปัญหาที่โรงเรียนหรือที่ทำงาน และ การติดยาเสพติด

การบำบัดอาการ SAD สามารถทำได้ด้วยตัวเอง โดยใช้เวลาข้างนอกมากขึ้น ทำงานใกล้หน้าต่างที่มีแสงสว่าง บางคนใช้วิธีบำบัดด้วยแสง โดยใช้กล่องแสงที่ฉายแสงที่สว่างมากเพื่อต้านลดอาการที่เกิดจากการเปลี่ยนทางเคมีในสมอง บางคนอาจใช้ยาต้านอาการเศร้าซืม หรือ การบำบัดทางจิต การเลือกวิธีบำบัดควรปรีกษาแพทย์ก่อนทำ

เมื่อเกิดอาการนี้ ควรรับมือ โดย ปฎิบัติตามแผนการบำบัด อยู่ในที่ที่สว่าง ออกไปอยู่ข้างนอกบ้าง ออกกำลังกายเพื่อคลายเครียด รักษาตัวเอง พักผ่อนให้เพียงพอ คุมความเครียด ออกสังคมพูดคุยกับคน และถ้าเป็นไปได้ ไปเที่ยวในที่ที่อบอุ่นและส่ว่าง เช่น ประเทศไทย เป็นต้น

ข้อมูลจาก Mayo Clinic
บทความเดิมจาก กุหลาบอัมพร